Beloon leraren naar prestatie

Schoolbord

Ik ben geen fan van Beter Onderwijs Nederland. Met hun conservatisme slaan ze de plank regelmatig mis. Ze komen vooral op voor de belangen van verzuurde docenten, zo lijkt het, en niet voor echt kwalitatief onderwijs. Ze hebben wel een sterke lobby, dus volg je ze toch maar. Vandaag verscheen er plots een curieus artikel: “beloon leraren goed, maar niet naar prestatie” (pdf alert). En dat is vreemd.

In het bedrijfsleven, en ook bij de overheid, is het gebruikelijk om te betalen naar  prestatie. Soms via een bonus, meestal via het vaste salaris. Wie het presteert om jaar in jaar uit niet ontslagen te worden en z’n best te doen krijgt elke keer wat extra’s.
In het onderwijs kan dat niet, betogen de auteurs. Dat lijkt mij vreemd. Sterker nog, ik zou me kapot schamen op verjaardagsfeestjes als ik zou moeten uitleggen dat ik weer wat meer ben gaan verdienen, niet omdat ik het zo goed doe, maar puur omdat ik docent ben.
Om de stelling kracht bij te zetten wordt een zeer beperkte definitie van “presteren” gehanteerd. Om te beginnen zouden de prestaties van docenten niet te meten zijn. Dat doen ze door zich te focussen op cijfers: slagingspercentages, proefwerkcijfers. Allicht dat je daar niet zo mee opschiet, de cijfers worden immers door de docent zelf bepaald, en waar ze dat niet worden (eindexamens) zijn ze het resultaat van jarenlang verschillende docenten. Logisch dat je daar niet op gaat meten. En passant worden leerlingen ook nog eens onterecht weggezet door te stellen dat de beoordeling van leerlingen over docenten afhankelijk is van het cijferbeleid van die docenten. Onzin. Ten eerste omdat leerlingen heus wel verder kijken dan een te makkelijk gegeven hoog cijfer, ten tweede omdat er genoeg indirecte manieren zijn om een docent te beoordelen, zoals de Roos van Leary. Vanuit de cijfers-als-prestatiemeter-visie wordt vervolgens het ene na het andere doembeeld geschapen, met uiteraard de leerling als de dupe van het geheel. Slim, want met docenten hebben mensen minder medelijden dan de leerlingen.

Dat je presteren ook anders kan meten komt niet op in de hoofden van de auteurs. Mijn tijd als leerling mag dan al bijna 10 jaar achter me liggen, ik wist toen al donders goed wie een goede, en wie een slechte docent was. Docenten die je serieus nemen, een mooi verhaal konden vertellen, afwisselend lesgaven, autoriteit uitstraalden zonder dat autoritair af te dwingen, en ga zo maar door. Docenten waar je met plezier naartoe ging. En ook nu zie ik die nog gewoon om me heen, hoor ik van leerlingen wat ze van collega’s denken en wat ze van mij vinden.

Voor een goede beoordeling van prestaties van docenten moet je de leerling niet met de haren erbij slepen als het kind van de rekening, maar als centrale spil in het onderwijs. Een docent presteert wanneer hij of zij leerlingen uitdaagt, motiveert, aantrekkelijk en zinvol onderwijs biedt. Een docent die ziet waar leerlingen behoefte aan hebben, zich kan verplaatsen in hun wereld en vanuit daar die wereld kan verbreden. Een docent die oog heeft voor het leven buiten de klas. Een docent waar de leerlingen voor door het vuur gaan, ook als ze hun cijfers niet kado krijgen. Leuk onderwijs hoeft geen makkelijk onderwijs te zijn, in tegendeel.

Dat is te meten, want ook nu weet eigenlijk iedereen welke docenten goed zijn, er bovenuit steken. Ik kan ze in de docentenkamer zo aanwijzen. Die docenten lopen op alle scholen rond, van gymnasium-docenten die hun leerlingen uitdagen op kennis, tot de vmbo-docenten die zich dag in dag uit te pletter werken in de grote steden om ondanks de problemen hun leerlingen een goede toekomst te bieden, waardering te geven.

Dat zijn prestaties. Het wordt tijd dat die gemeten, én beloond worden.

Over Michel

Michel Klijmij is gemeenteraadslid voor GroenLinks Gouda, (co-)woordvoerder milieu, veiligheid, bouwen & wonen, ruimtelijke ordening, voorzitter A-onderwerp Armoedebeleid. Michel Klijmij woont al zijn hele leven in Gouda en houdt van hobby's. Dat zijn klooien met computers, radiomaken en politiek. Op dit weblog publiceert hij alles wat hij vindt dat de wereld moet horen.
Dit bericht is geplaatst in Onderwijs met de tags , . Bookmark de permalink.

3 reacties op Beloon leraren naar prestatie

  1. Wilfred Rubens schreef:
    Gebruikt Internet Explorer 6.0 op Windows XP

    Hoi Michel,

    Ik ben ook helemaal geen fan van BON. Maar ik heb ook wel eens begrepen (zonder dat nu onmiddellijk te kunnen reproduceren) dat veel haken en ogen aan prestatiebeloning kleven. De Roos van Leary is overigens niet bedoeld en geschikt om te beoordelen. Aan de gedragingen mag je geen waardeoordelen toekennen. Je zou volgens mij wel bonussen afhankelijk moeten kunnen maken van beoordelingen van o.a. leerlingen. Maar daarbij moet je waken dat je geen bureaucratisch circus optuigt voor een tientje extra.

  2. Jasper schreef:
    Gebruikt Firefox 2.0.0.12 op Windows XP

    @ Wilfred: de roos van Leary is dan wel geen prestatieinstrument, hij geeft wel veel inzicht in het functioneren van een docent.
    Waar ik echter een beetje bang voor ben bij beloning van docenten afhankelijkmaken van prestatie (wat ik theorie best mogelijk is), is dat het in praktijk vooral de politiek van de docentenkamer zal overheersen, oftewel er veel gaat naar wie zijn netwerk op orde heeft.

  3. Michel schreef:
    Gebruikt Firefox 2.0.0.12 op GNU/Linux

    @Wilfred: De Roos van Leary geeft inderdaad inzicht in het functioneren van een docent, en daarnaast is bekend hoe als goed ervaren docenten scoren op die roos (nl boven – samen).

    @Jasper: maar geldt dat netwerk niet nu ook? Of nog frustrerender: docenten die oud zijn en lang in het onderwijs werken en daardoor “vanzelf” in schaal 12 terecht zijn gekomen? Ik denk niet dat we moeten doemdenken over het effect van prestatiebelonen in het onderwijs. Enige spanning over salarischalen en hoe dat nu tot stand komt is er ook, en zal er altijd zijn. Waar het mij om gaat is dat belonen naar prestatie kan, en dat we daarbij de leerling niet moeten uitschakelen. Die zijn ontzettend goed in staat om goede en slechte kanten van docenten te beschrijven. Over mij hebben ze zelden ongelijk 🙂

Reacties zijn gesloten.