Het stakingsvee bijeen gedreven

Amper een jaar lid van de vakbond, en vandaag voor het eerst staken. Over met de neus in de boter vallen gesproken!

De actie is nodig omdat de VO-raad, de vertegenwoordigers van de schoolbesturen, het door hun getekende akkoord over de nieuwe CAO niet wilde voorleggen aan hun leden. Terwijl juist in deze CAO eindelijk afspraken waren gemaakt over o.a. de werkdruk: iets dat bij de vorige CAO nog was doorgeschoven. Die CAO was dan ook tijdelijk. Door de weigering van de VO-raad om mee te werken ligt er nu nog geen nieuwe CAO. De vakbonden hadden zich al wel achter het onderhandelingsresultaat geschaard.

Na 2 jaar wachten op harde afspraken mag je wel wat meer doen dan “he jeetje” zeggen. Er werd dus gestaakt. Eerst een estafettestaking, die voor mij nogal onhandig viel en ik dus maar even liet schieten. Dat leverde (terecht trouwens) wel wat commentaar op van andere docenten. Die staakten wel, op eigen kosten (niet gewerkte uren worden niet uitbetaald), maar zien graag wat terug van die solidariteit. Het gaat uiteindelijk om een lagere werkdruk en meer salaris voor alle docenten, en een betere positie van het ondersteunend personeel (OOP). Dat is hard nodig, want ook al doet onze school het iets beter dan gemiddeld, het blijft een loodzwaar beroep.

Vandaag was de animo een stuk groter, zo’n 13.000 stakers hadden zich geregistreerd. Een kwart daarvan was naar de Veemarkthallen gegaan. Mij leek het wel wat om eens zo’n echt traditionele stakingsactie mee te maken. Met z’n allen in de bus naar Utrecht, klagend over werkdruk, schoolbestuur en directie, en vervolgens de hal in. Ik schoof automatisch achter de ervaren stakers aan, die linea recta richting de gadget-stands gingen. Trouw aan mijn eigen vakbond (AOb) sloeg ik de CNV-sjaaltjes nog wel af, maar menig collage was al snel met 3 sjaals getooid. En zo koud was het nou ook weer niet.

De beste goodies had de Abvakabo, de bond waar veel OOP-ers lid van zijn. Ze hadden heuse stakingswuppies, die al snel massaal werden gehamsterd onder de smoes “ik heb kinderen”. Ik had er maar een op m’n schouder en m’n hoed gezet. Daar bevond zich ook al een soort badmuts van de AOb, iets dat ik nooit zo op m’n hoofd zou zetten. Verder heb ik een fluitje gescoord, om op willekeurige momenten te gebruiken om afkeer en/of steun te betuigen, een OOP-keycord om morgen mee te slijmen bij de clavigers, een soort banzai-lint voor om je hoofd, en een pen (geen rode).

De middag bestond vooral uit stilstaan en luisteren naar een Antilliaanse band die Frans Bauer-repertoire zong, actietoespraken die amper verstaanbaar waren (toch fluiten en joelen), en van leeg koffiepunt naar leeg koffiepunt sjokken. En dan weer staan en wachten.

Vlak bij onze hoek stond nog een cameraploeg van RTL-Z, die op de hele uren een live-impressie gaf. Om 2 uur maakten we van de gelegenheid gebruik om daar even langs te lopen. Collega Rn en ik liepen onopvallend, druk overleggend een paar keer heen en weer achter de verslaggever langs. Helaas niet online terug te vinden, dus letterlijk 15 seconds of fame.

Vandaag staken we voor beter onderwijs. Maar toch denk je in deze drukke weken dan: “zal ik mijn nakijkwerk meenemen voor in de bus naar Utrecht?”…

Mijn vermoeden dat het niet bij deze acties zou blijven lijkt waarheid te worden:

Leraren in het voortgezet onderwijs leggen 19 november massaal het werk neer als er geen akkoord is bereikt.

Nu was ik er niet trots op dat ik afgelopen dinsdag niet heb gestaakt, maar me wel voorgenomen dat ik wel mee zou doen aan een vervolgactie. Dat zou dus de 19e kunnen worden.

Alleen… op woensdag sta ik niet voor de klas. Dat is mijn raadsdag. Ik zal trouw naar actiebijeenkomsten gaan, maar het enige dat ik uit staking kan doen is mijn lessen niet voorbereiden.

Hopelijk geven de werkgevers gewoon toe.

Overigens, gisteren een lollige column van Bert Wagendorp in de Volkskrant (helaas niet online beschikbar). Een paar quotes:

Toevallig maak ik de werkdruk in het onderwijs dagelijks van nabij mee – het lijkt wel of er elke avond een overbelaste minister binnenkomt met een loodgieterstas vol werkstukken en rapporten, maar het is een lerares Nederlands. Daar kan best 3 procent af, maar wat moet ik me daarbij voorstellen? Ik zou het niet weten.

Als bij ons op de krant de cao-onderhandelaar thuiskomt met -3 procent werkdruk, jonassen we hem trouwens zo het IJ in, die loser.

‘Niet doen! Ze wilden maar tot -2,5 procent gaan! Ik heb er -0,5 procent werkdruk extra uitgesleept door me keihard op te stellen en met stakingen te dreigen!’

Hoppa!

Van de komende acties zal in elk geval duidelijk gemaakt moeten worden waar het om gaat. Details als 3% werkdruk doen er dan niet toe. Het gaat om goed onderwijs tegen een redelijke beloning, zodat de kinderen goed onderwijs kunnen krijgen.

Vandaag werd er dus gestaakt. Een beetje dan, want de animo was niet groot. Overigens niet zo’n representatief artikel, omdat er vrijwel alleen directieleden aan het woord komen. Onze directie had zich al achter de VO-Raad geschaard, logisch dat die niet enthousiast worden van de actie.

Een aantal docenten van onze school is gelukkig wel gaan staken. Zoals gezegd had ik er de tijd niet voor. Sterker nog, vandaag was zo’n dag dat je om kwart over drie je eerste pauze hebt. Ja, dat was pas na mijn laatste uur. Tussendoor les gegeven, mee naar het museum geweest met een brugklas, zand- en kleipracticum gedaan met een klas, en voor een excursie zaken geregeld. Door het museum had ik geen pauze (ik moest daarna nog stencils kopiëren), en de andere pauzes gingen op aan vragen beantwoorden over werkstukken en toetsen, en met leerlingen praten. Allemaal zaken die er ook bij horen (en in het geval van gezellig kletsen de lekkere krenten in de pap zijn van je werk). Half 5 was ik zo ongeveer klaar.

Ik sta volledig achter de actie, ook al kon ik niet meedoen. En een dag als deze maakt weer duidelijk dat er wel iets moet gebeuren. Voor de kwaliteit van het onderwijs is het funest, want zodra je leuk wilt lesgeven, met gebruik van de middelen die we tegenwoordig tot onze beschikking hebben, ben je gewoon meer tijd kwijt.

Nu nog even die laatste boterham eten.

Het is alweer een tijdje geleden, maar nu zijn er weer ouderwets stakingen in het onderwijs. Vaak wordt het als laatste redmiddel gebruikt, want docent word je toch vooral vanuit een soort idealisme. En daar past het niet bij om waardevolle lessen uit te laten vallen. Je hebt de leerlingen ermee, en jezelf – de stof moet immers een andere keer ingehaald worden.

Als het dan ook nog lastig valt, in een week vlak voor de proefwerkweek waarin ik al een volle dag moet missen voor een raadsconferentie, houdt het gewoon op. Dat zou me voor een vijfdeklas een week kosten. Voor mij geen kleurig petje en sjaaltje. Ondanks mijn vakbondslidmaatschap laat ik deze staking maar even schieten.

Het doel is wel belangrijk: een betere beloning, voor minder lessendruk. Volgens sommigen valt die werkdruk wel mee, maar mijn ervaring is wel anders. Als je een beetje leuk les wilt geven, ben je veel meer uren kwijt dan je feitelijke taak. Ja, je hebt vakanties, maar die zijn vooral om bij te komen van de druk doordeweeks. In tegenstelling tot een kantoorbaantje moet je als docent elke les vol aan de bak. En dan nog heb je amper de tijd om elke leerling even de aandacht te geven die hij of zij verdient.

Van je pauze gaat standaard 5 minuten af, eer iedereen je lokaal uit is, of langer als leerlingen langskomen met vragen of gewoon voor de gezelligheid. Vervolgens snel heen en weer rennen voor een kop koffie, zwaaien naar de collega’s en weer volop aan de slag. In een tussenuur liggen er altijd wel kleine klusjes te wachten. Een lesje voorbereiden, kopiëerwerk, overlegje…

De ironie wil dus dat ik het te druk heb om te staken tegen de hoge werkdruk. En dat ondanks dat volgens onze directie bij ons op school de lestaak al rond de eis van de bond ligt. Ik zal nog wel proberen solidair te zijn ‘s middags, maar ach, gelukkig is het geen straf om toch lekker voor de klas te staan.

Bron: AOb

Tsja, raadsleden. Het kost wat, maar dan heb je ook niks. Staatssecretatis Bijleveld wil gaan bezuinigen op de lokale democratie. Er moet een “efficiencykorting” worden opgelegd, waarmee zo’n 10% van de raadsleden verdwijnt (in Gouda dus 3 a 4). De enige reden is bezuinigen.

Als er nu nog een idee achter zou zitten, was het misschien uit te leggen geweest. Maar het enige dat nu wordt gezegd is dat er sinds de dualisering teveel raadsleden zijn – tot dan toe waren wethouders ook lid van de Raad. Ook op wethouders moet worden bezuinigd, nu mag het aantal wethouders niet meer zijn dan 20% van het aantal raadsleden, straks is 15% het maximum.

Ik ben het met David Rietveld eens dat vooral het gebrek aan visie achter dit plan schrijnend is. Sterker nog, het is tegen de trend in. Gemeentes krijgen steeds meer verantwoordelijkheden. De gevolgen van decentralisatie zijn goed te merken in de Raad. Een onderwerp als de WMO kost veel tijd, en vraagt veel van raadsleden. De trend is eerder richting nog meer taken richting gemeente. Om al dat beleid te controleren heb je een sterke raad nodig. Een verkleining betekent dat de volksvertegenwoordigers, de leden van het allerhoogste bestuursorgaan van de gemeente, minder gelegenheid krijgen om het beleid te controleren, en daarnaast nog goede kaders te stellen en de stad in te gaan.

Een verkleining van de Raad betekent daarmee een verzwakking van de Raad. Dat is op te lossen door van raadsleden te vragen meer tijd in het raadswerk te steken. Zonder een passende vergoeding zal het denk ik niet lukken om voldoende mensen te vinden die ook echt de raad in willen. Dat is nu al een probleem bij alle partijen. Maar als je raadsleden meer betaalt, tsja, dan is het voordeel ook weg.

De bezuiniging op gemeenteraden is dus een bijzonder fout plan, dat een verzwakking van het lokale bestuur betekent en een verslechtering van de democratische controle op gemeentelijk beleid. Of je raadsleden raken overwerkt, of ze worden dure professionele politici zonder band met de dagelijkse werkelijkheid. Een loose-loose situatie dus.

Voor de vorige verkiezingen verdween dit plan is de ijskast. Na een tijdje in die ijskast is het meer gaan stinken en niet meer te eten. Daarvoor hebben we de prullenbak. Gooi die plannen daar maar in.

Vandaag is er een actie (geen staking) van docenten. Deze actie is een protest tegen minister Plasterk, die er te lang over doet om te weinig van de aanbevelingen van Rinooy Kan uit te voeren. Er moet meer geld naar onderwijs, de werkdruk moet omlaag en de salarissen omhoog.

Nu ben ik graag bereid om in actie te komen, zeker als het gaat om de werkdruk. Het is te absurd voor woorden dat je als beginnen docent aan alle kanten moet worden ontraden om fulltime te werken, omdat dat niet te doen is in het onderwijs. Kameraad Kooij blogte ook al over de enorme salarisachterstand van docenten.

Maar helaas, vandaag heb ik het te druk op school om actie te kunnen voeren tegen de werkdruk. Geen actie dus, maar een leuk nieuw vak klaarstomen voor gebruik hier op school. En dan nog proefwerken maken, nakijkwerk, lessen plannen. Misschien dat ik in de vakantie tijd heb om te staken…

Ik ben geen fan van Beter Onderwijs Nederland. Met hun conservatisme slaan ze de plank regelmatig mis. Ze komen vooral op voor de belangen van verzuurde docenten, zo lijkt het, en niet voor echt kwalitatief onderwijs. Ze hebben wel een sterke lobby, dus volg je ze toch maar. Vandaag verscheen er plots een curieus artikel: “beloon leraren goed, maar niet naar prestatie” (pdf alert). En dat is vreemd.

In het bedrijfsleven, en ook bij de overheid, is het gebruikelijk om te betalen naar  prestatie. Soms via een bonus, meestal via het vaste salaris. Wie het presteert om jaar in jaar uit niet ontslagen te worden en z’n best te doen krijgt elke keer wat extra’s.
In het onderwijs kan dat niet, betogen de auteurs. Dat lijkt mij vreemd. Sterker nog, ik zou me kapot schamen op verjaardagsfeestjes als ik zou moeten uitleggen dat ik weer wat meer ben gaan verdienen, niet omdat ik het zo goed doe, maar puur omdat ik docent ben.
Om de stelling kracht bij te zetten wordt een zeer beperkte definitie van “presteren” gehanteerd. Om te beginnen zouden de prestaties van docenten niet te meten zijn. Dat doen ze door zich te focussen op cijfers: slagingspercentages, proefwerkcijfers. Allicht dat je daar niet zo mee opschiet, de cijfers worden immers door de docent zelf bepaald, en waar ze dat niet worden (eindexamens) zijn ze het resultaat van jarenlang verschillende docenten. Logisch dat je daar niet op gaat meten. En passant worden leerlingen ook nog eens onterecht weggezet door te stellen dat de beoordeling van leerlingen over docenten afhankelijk is van het cijferbeleid van die docenten. Onzin. Ten eerste omdat leerlingen heus wel verder kijken dan een te makkelijk gegeven hoog cijfer, ten tweede omdat er genoeg indirecte manieren zijn om een docent te beoordelen, zoals de Roos van Leary. Vanuit de cijfers-als-prestatiemeter-visie wordt vervolgens het ene na het andere doembeeld geschapen, met uiteraard de leerling als de dupe van het geheel. Slim, want met docenten hebben mensen minder medelijden dan de leerlingen.

Dat je presteren ook anders kan meten komt niet op in de hoofden van de auteurs. Mijn tijd als leerling mag dan al bijna 10 jaar achter me liggen, ik wist toen al donders goed wie een goede, en wie een slechte docent was. Docenten die je serieus nemen, een mooi verhaal konden vertellen, afwisselend lesgaven, autoriteit uitstraalden zonder dat autoritair af te dwingen, en ga zo maar door. Docenten waar je met plezier naartoe ging. En ook nu zie ik die nog gewoon om me heen, hoor ik van leerlingen wat ze van collega’s denken en wat ze van mij vinden.

Voor een goede beoordeling van prestaties van docenten moet je de leerling niet met de haren erbij slepen als het kind van de rekening, maar als centrale spil in het onderwijs. Een docent presteert wanneer hij of zij leerlingen uitdaagt, motiveert, aantrekkelijk en zinvol onderwijs biedt. Een docent die ziet waar leerlingen behoefte aan hebben, zich kan verplaatsen in hun wereld en vanuit daar die wereld kan verbreden. Een docent die oog heeft voor het leven buiten de klas. Een docent waar de leerlingen voor door het vuur gaan, ook als ze hun cijfers niet kado krijgen. Leuk onderwijs hoeft geen makkelijk onderwijs te zijn, in tegendeel.

Dat is te meten, want ook nu weet eigenlijk iedereen welke docenten goed zijn, er bovenuit steken. Ik kan ze in de docentenkamer zo aanwijzen. Die docenten lopen op alle scholen rond, van gymnasium-docenten die hun leerlingen uitdagen op kennis, tot de vmbo-docenten die zich dag in dag uit te pletter werken in de grote steden om ondanks de problemen hun leerlingen een goede toekomst te bieden, waardering te geven.

Dat zijn prestaties. Het wordt tijd dat die gemeten, én beloond worden.

Gelukkig, collega Tom heeft uitgevonden waarom ik hem nooit (nou ja, 1 keer een soort van dit jaar) les zie geven. Hij geeft gewoon minder lesuren als fulltimer dan ik! Een raar soort omgekeerde evenredigheid. Het is wel relatief, en te verklaren doordat fulltimers meer niet-lesgebonden taken hebben dan parttimers.

Nu is een school traditioneel gezien ingericht op lesgeven. De realiteit van tegenwoordig is wel wat anders. Je bent ook bezig met ontwikkeling, allerlei administratieve taakjes rondom lessen, enzovoorts. De faciliteiten daarvoor zijn beperkt, hoewel ik niet hoef te klagen als ik mijn huidige school vergelijk met de vorige. Er is nu tenminste een DocentenWerkPlek.

Tom stelt vast dat gewoon veel lesgeven op een dag eigenlijk best relaxed kan zijn. Dat klopt grotendeels ook wel: tussenuren zijn net te kort om serieus een klusje te doen, en te lang om uit je neus te gaan zitten eten. Op maandag, als mijn rooster met een likje gele verf sprekend op een gatenkaas lijkt, merk ik hoe vermoeiend dat is. Op donderdag zijn mijn werktijden hetzelfde, maar dan aansluitend, en daardoor werkt dat een stuk prettiger. Maar er zit ook een nadeel aan: in een constante lesgeef-adrenaline-high ren je rond, je moet van lokalen wisselen, van lesstof, van niveau, je lokaal moet zijn opgesteld, laptops geregeld, powerpoints klaar, stencils onder handbereik, vragen beantwoorden van leerlingen… Van je pauzes blijft dan weinig over. Dan heb je wel een kop sterrenmuntthee nodig om weer even bij te komen om half 4.

Overigens heb nu officiëel een vrije dag in de week (vrijdag), maar dat is sinds eind januari pas 2 keer ook echt een vrije dag geweest. Minder als ik nakijkwerk niet meetel. Soms geeft dat niet: ik heb afgelopen vrijdag heerlijk een middagje geskied met de leerlingen, niet alleen leuk om eens te doen maar vooral ook ontzettend gezellig. Het is werk, maar daar denk je op dat moment niet aan.

De oplossing is niet makkelijk te vinden. Ja, meer geld is altijd een makkelijke om te roepen. Nu sla ik extra geld niet zo snel af, maar ook met een paar tientjes extra per maand heb ik nog altijd een drukke baan. Minder lesgeven is ook niet dé oplossing. Mischien moet ik toch maar fulltime gaan werken. Kan ik lekker de hele dag koffiedrinken in de docentenkamer.  En skieën.