Getergd door ongevraagde licenties van Microsoft wil de voltallige gemeenteraad van Office af. OpenOffice en Firefox worden de norm.

Goede keuze. Nu Gouda nog! Via Amsterdam kiest voor OpenOffice.org en Firefox | Webwereld.

Een uitgelezen kans om te zien hoe Gouda het op Open Source-gebied doet vergeleken met andere gemeenten. Journalist Brenno de Winter en de Stichting Vrijschrift gaan bij alle gemeentes langs om te zien hoe het ervoor staat.

Anderhalf jaar geleden, bij de behandeling van de begroting voor 2008, diende ik een motie in om dit onderwerp onder de aandacht te brengen. Wethouder Janssen was enthousiast en zag de motie als een steun voor zijn beleid. Vorig jaar kregen we vlak voor de vakantie een stick met Open Source Software om te laten zien dat hij ermee bezig was.

Wat in ieder geval al schijnt te werken is het openen van OpenDocument bestanden. Dat betekent dat je niet meer alles naar PDF of .doc hoeft om te zetten als je documenten naar de gemeente mailt. Verder wordt op de achtergrond al Linux gebruikt. Open Standaarden hebben de aandacht, maar gezien de complexiteit van de verschillende softwarepakketten en mate van vendor-lockin die al is bereikt zal het wel even duren voor die kluwen is ontward.

Deze actie geeft de mogelijkheid om Gouda te vergelijken met andere gemeenten, en dus te zien of we nu echt werk maken van leveranciersonafhankelijkheid voor onze software. Ik hoop dat wethouder Janssen hier net zo enthousiast op reageert als destijds op mijn motie.

Vorig jaar werd unaniem een motie over Open Standaarden en Open Source aangenomen door de gemeenteraad. Sindsdien staat wethouder Janssen te popelen om er mee aan de slag te gaan. Dat is moeilijk, want je verandert je ICT-infrastructuur niet zomaar.

Hij mocht woensdag van de burgemeester de vergadering afsluiten met een kado. In eerste instantie was ik nog wat sceptisch over wat er komen zou (ik moest na al die lange verhalen enorm naar de WC), maar al snel bleek dat het over Open Source ging. Wat bleek: alle raadsleden kregen een USB-stick met een selectie aan OSS (Firefox, Thunderbird, OpenOffice.org, Scribus en nog een paar). Om thuis eens mee te oefenen en er zo wat bekender mee te raken. Hoewel het mede was veroorzaakt door mijn motie werd het eerste exemplaar overhandigd aan viceraadsvoorzitter (raadsvicevoorzitter?) Roy Kraft van Ermel, “omdat Michel het toch allemaal al gebruikt”. Ik beloof bij deze dat ik alle raadsleden graag help bij installatie en gebruik.

Na de vergadering bij de borrel was het een mooie gelegenheid om gezellig door te nerden over Open Source Software, en al die leuke computerspelletjes van vroeger. Het is grappig om te constateren dat de smaken van CU-wethouder Janssen en mij niet eens zo gek ver uit elkaar liggen. Hij is ook echt enthousiast over OS/OSS, dus ik ga ervan uit dat hij in deze collegeperiode goede ontwikkelingen op gang zal gaan brengen. Hulde dus voor de wethouder, die er hiermee hopelijk in slaagt om het wantrouwen van sommige raadsleden tegen OS/OSS weg te nemen.

En ik stuur voortaan al mijn moties en amendementen in OpenDocument-formaat!

Volgens Het Parool kan Amsterdam wel zonder Windows(tm):

Een proef van bijna een jaar heeft uitgewezen dat dat werkplekken met patentvrije Linuxsoftware efficiënter te beheren zijn dan werkplekken met gepatenteerde software, zoals Windows.

Dat is, een dag voordat de Tweede Kamer een overleg houdt met de staatsseretaris over het actieplan Open Standaarden en Open Source, een opsteker. Zeker nu Microsoft dikke boehoe doet over dat actieplan:

“De definitie van een standaard is redelijk smal”, verzucht Rinsema die vooral moeite heeft met de eis dat alleen een onafhankelijke organisatie een standaard mag beheren en het gebruik royalty free moet zijn.

Het is toch wat! Maar natuurlijk moet een open standaard royalty free zijn en niet afhangen van een bedrijf: daarom is het juist een open standaard. Als een bedrijf er de stekker uit kan trekken, of zoveel geld voor het gebruik van die “standaard” kan vragen dat niet iedereen daar toegang toe heeft, wat voor nu heeft een standaard dan? Dan zit je uiteindelijk toch nog ergens aan vast.

Zoals Microsoft reageert op het actieplan lijkt een beetje op een autofabrikant die auto’s van 10 meter breed wil maken, en maar verwacht dat de Nederlandse overheid z’n wegen wel even aanpast. Maar zo werkt het niet. De overheid stelt, als opdrachtgever, z’n eisen. Die eisen moeten te voldoen zijn door elke klant. In het geval van het OpenDocument Formaat kan dat: het is immers vrij toegankelijk voor alle leveranciers. Dat Microsoft er zelf voor kiest om dat formaat niet te ondersteunen, tsja, dat moeten ze zelf weten. Alleen kost ze dat een grote klant.

Het voorbeeld van Amsterdam geeft bovendien aan dat er niet alleen een principiëel gezien betere keuze is gemaakt (de overheid mag nooit en te nimmer ervoor zorgen dat je met slechts 1 produkt gebruik kan maken van haar diensten), maar ook nog eens kwalitatief. De open werkplek is beter te beheren, steker nog, uit onderzoek blijkt dat de open werkplek ‘beter scoort op de vooraf gestelde criteria dan de huidige gesloten werkplek’. Criteria die nu dus gelden voor die gesloten werkplek.

Zoals ook al bleek in de discussie rondom mijn motie OS/OSS bij de afgelopen begrotingsbehandeling is er nog een belangrijke factor bij ICT: personeelskosten. Een werkplek die beter te beheren is, zorgt dat je minder personeel nodig hebt om het allemaal goed te laten verlopen. Dat scheelt geld.

Wat mij betreft blijft Gouda de ontwikkelingen in Amsterdam volgen. Zodra dat uit de testfase komt kan Gouda meeprofiteren van de expertise die daar is opgedaan. Als gemeente is Gouda goed te vergelijken met een stadsdeel, en laten ze nu juist in een stadsdeel aan het uitproberen zijn…

Met de overdenkingen rond een motie over OS/OSS die ik vanavond ga indienen kwam ik dit tegen. De toekomst van de desktop zou je het kunnen noemen: alles online. Niet voor iedereen interessant, maar met de toename van het aantal laptops en het zwervende gebruik van een hoop mensen (waaronder ikzelf) een interessante ontwikkeling.

Het komt erop neer dat je desktop-instellingen op internet staan. Via je eigen computer log je in, en vervolgens gaat vrijwel alles online. Geïntegreerd met online diensten als Google Documents, chatprogramma’s, noem maar op. Alles komt bij elkaar. Het klink in elk geval allemaal erg spannend. Omdat het allemaal op open standaarden en open source is gebaseerd is het relatief simpel om alles aan elkaar te knopen. Het enige wat je nodig hebt is een computer, een linux-installatie (kan ook een livecd of usb-stick zijn waarvan je start), en je documenten en instellingen liggen voor je klaar op het web. De grens tussen web en besturingssysteem verdwijnt min of meer. GNOME zet nu de eerste stappen. En het ziet er zo uit:

Vandaag is het precies een jaar geleden dat ik als gemeenteraadslid werd geïnstalleerd.

Het afgelopen jaar heb ik het woord gevoerd over veiligheid, wijkontwikkeling Korte Akkeren en Oost, de Voorjaarsnota,  de Oostpolder als landschapspark, de REKAM/BBC, en deze week nog Werkwijze Raad en het Groenstructuurplan, moties ingediend over stemcomputers en Open Source Software, en vragen gesteld over de Watertoren en de Nacht van de Nacht.

Als enkel raadslid is het moeilijk om iets voor elkaar te krijgen, je hebt uiteindelijk toch een meerderheid nodig. Lang niet alles is daardoor te claimen. Twee echt eigen onderwerpen zijn Open Standaarden en Open Source, en stemcomputers. Op het eerste heb ik voor elkaar gekregen dat Gouda nu het Manifest van de Open Overheidsorganisaties heeft getekend, op het tweede vlak slechts dat het onderwerp is besproken in de raad. Ik moest wachten op Loek Hermans om gelijk te krijgen. Als bewoner van Gouda Oost kan ik als een van de weinige raadsleden vanuit de praktijk het woord voeren over wijkontwikkeling. Diverse malen, in de commissie en op Gouwestad TV, heb ik aandacht gevraagd voor de sociale problemen in de wijk, en gezegd dat die meer aandacht verdienen dan ze nu krijgen: alleen nieuwe gebouwen lossen de problemen in de wijk niet op.

Mijn groene kant heb ik laten zien bij de Oostpolder, waar een mooie inrichtingsvisie voor is gemaakt, en waarbij een goede balans is gevonden tussen natuurontwikkeling en de cultuurwaarde van het agrarisch land. De gemeente deed bij de Nacht van de Nacht het licht op het stadhuis uit, een actie die van uit o.a. GroenLinks een vervolg gaat krijgen. Bij het Groenstructuurplan werden de belangrijkste punten uit mijn bijdrage overgenomen door de wethouder.

Verder spelen er tussen de grote thema’s allerlei kleinere zaken, maar doorzoek daarvoor maar het nieuwe Raadsinformatiesysteem. Ik probeer via de pagina’s In de raad en Media een actueel overzicht bij te houden van wat ik doe, zowel in de vergaderingen als eromheen.

Zeker in het begin was het even wennen. Hoe breng je je punt kort en duidelijk naar voren, hoe krijg je steun, waar haal je je informatie vandaan, alles is nieuw. Nu ik me echt gesettled voel in de raad kan het echte werk beginnen. Men is nog niet van me af, het begint nu pas echt. Mijn wilde haren ben ik kwijt, mijn streken niet

Livre – Open, Vrij en Duurzaam – Kamermeerderheid is tegen uitvoering van motie-Aptroot

Een meerderheid van de Tweede Kamer heeft vanmiddag tegen de motie-Aptroot gestemd. Het VVD-Kamerlid Charlie Aptroot diende vorige week donderdag, mede namens Kees Vendrik (GroenLinks), een motie in waarin hij de ‘regering verzocht ervoor te zorgen dat zo spoedig mogelijk, doch uiterlijk op 1 januari 2009, alle door de publieke en semi-publieke sector gebruikte software aan open standaarden voldoet en dus alle e-overheidsvoorzieningen (zoals elektronische formulieren) gebaseerd zijn op open standaarden’. De motie kreeg alleen steun van de VVD, GroenLinks, SP, D66, PVV en PvdD.

Nu is het maar afwachten waar de staatssecretaris mee komt. Teleurstellend is het wel. In de Tweede Kamercommissie hierover was de PvdA bij monde van Martijn van Dam nog voorstander. In plaats van een heldere doelstelling waarbij minder ruimte is voor uitstelgedrag zal er wel een vager en minder ambitieus doel komen.

Wat positief is, is de breedte van de voorstanders van de motie. Een onderwerp als dit is zo belangrijk, dat het dwars door de partijen heen loopt. Van links tot rechts is men het eens. De steun van de VVD bevestigt dat we het hier hebben over een onderwerp wat ook voor onze eigen economie belangrijk is. Dat CDA en PvdA hier niet achter durven te staan is uitermate teleurstellend.

Naar aanleiding van mijn Motie Open Standaarden en Open Source ben ik donderdagmiddag op bezoek geweest bij de afdeling automatisering van de gemeente. Zij zouden mij laten zien hoe goed Gouda al op weg is met OS/OSS.

Het was inderdaad geruststellend. Het hoofd van de afdeling had een pinguinnetje in zijn kamer hangen, en noemde zichzelf ook “linuxminded”. In de praktijk draait er al heel wat open source software op de achtergrond. Zo zijn de desktops van de ambtenaren thin clients die op Linux gebaseerd zijn (maar uiteindelijk gebruiken ze wel Windows). Een deel van de servers draait op Linux, en waar dat mogelijk is proberen ze ook om te schakelen. Praktisch is dat lastig. De gemeente werkt met ruim 350 verschillende applicaties, die vaak afhangen van Windows of Office. Het vervangen van applicaties is moeilijk of onmogelijk. Daarvoor moet nog veel druk worden uitgevoerd op de leveranciers, wat gelukkig wel gebeurt.

Als het gaat om Open Standaarden is er wel de wil, maar nog geen duidelijk beleid. Openheid is wel een vereiste, zoals de eis dat men van bijvoorbeeld de database achter de Gemeentelijke Basisadministratie precies weet hoe die in elkaar zit. Ook moet alle software goed met elkaar kunnen samenwerken en worden leveranciers gedwongen te zorgen voor openheid zodat dat ook met elkaar werkt. Ze beloofden ook naar bijvoorbeeld OpenDocument te kijken als alternatief, en dat is een echte open standaard.

Na het gesprek kreeg ik nog een rondleiding, waarbij ik nog een grote opblaastux aantrof, een desktop die Fedora draaide, en een loeiende verzameling servers. Al met al is men dus op de goede weg, hopelijk wordt er nu ook steeds meer naar echte open standaarden toegewerkt als eis voor alle software en data.

Zoals ik al meldde stonden er een hoop moties gepland voor woensdag. Algemene Beschouwingen, het gaat over alles en dus liepen de onderwerpen uiteen. De hoofdlijnen van de begroting werden gesteund, dus kwam het aan om op details nog wat ideologische punten te scoren.

Bij de beantwoording in eerste termijn van het college werd één ding duidelijk: alle moties werden afgeraden. Van een enkele werd de strekking overgenomen (zoals de SP motie, mede ondertekend door GroenLinks, over het rijden op aardgas van (semi-)gemeentelijke voertuigen). Verder kwam het dus op de raad aan. En die was behoorlijk verdeeld. Geen enkele motie kwam zelfs maar in de buurt van een meerderheid.

Op dat moment had ik de Open Standaarden/Open Source motie al ingetrokken. De wethouder zei dat men al erg hard werkte aan open standaarden en daarover contact had met OSOSS.nl. Die zou zelfs doorverwijzen naar Gouda. Leuk, want ik merk echt helemaal niets van enige OS/OSS gebruik (webmail: Exchange. documenten: MS Word .doc. Etc). Maar als de wethouder dat zo zegt weet je al dat er waarschijnlijk weinig steun overblijft. De PvdA zag het principe niet zo en vond dat de ICT afdeling zelf maar moest uitmaken wat ze deden. De motie heb ik dus maar aangehouden om eerst even de organisatie van binnen te gaan bekijken, en dan te bezien of hier nog een motie voor nodig is. Ik ben bang van wel, maar de motie gisteren inbrengen had waarschijnlijk niet geholpen. Wordt zeker vervolgd.

Over het groen parkeren was een misverstandje waardoor Pierre deze niet in zijn betoog had meegenomen. De verdediging ervan was dus wat lastig, want die begon met een reactie van de wethouder. Die vond het allemaal maar bureaucratisch gedoe en had weinig zin de motie uit te voeren. Ook de andere partijen waren bang dat het erg duur zou zijn om een extra letter op de vergunning te zetten, en de soms verwarrende energielabelclassificatie hielp daar ook niet bij (per categorie auto, waardoor soms vervuilende auto’s ook een A-klasse hebben). Deze motie trok ik dus ook maar terug, maar er was wel een effect: er was namelijk wel interesse om verder te kijken naar “vergroening” van belastingtarieven, en dat gaat dus begin volgend jaar terugkomen in de raad. En dat was ook een van de doelen van de motie: het onderwerp onder de aandacht brengen en bewustwording creëren. Dus ondanks dat het beter voor het milieu was geweest als de motie was aangenomen ben ik toch wel tevreden.

Uiteindelijk werd de programmabegroting zonder wijziging of motie aangenomen, 6 uur na aanvang van de vergadering. Toch waren het wel aardige Algemene Beschouwingen. Iedereen kon even z’n punt maken, en dat was leuk om te horen. Hopelijk hebben we volgende keer ook echt geld om te verdelen, zodat die ideologische punten niet bij woorden blijven. En worden er dan wat meer moties aangenomen. Dan zal de oppositie zich wel verder moeten organiseren. De VVD begon leuk met een krachtig verhaal, maar maakte het niet verder af door concreet aan te geven wat er anders moest. Eigenlijk lagen hun wensen in de lijn van het bestuursakkoord. Gouda 50+ steunt het bestuursakkoord, de SP zit weer in een hele andere ideologische hoek, en zo schiet het niet zo op. De verhalen waren ook vooral lange betogen, voor debat was er weinig ruimte.

Morgen mijn eerste algemene beschouwingen. Veel lezen en dingen vinden dus. Een greep uit de moties:

• Open Standaarden en Open Source (van mij)
• Groene Parkeertarieven (van mij)
• Indicatoren & benchmarks (Pierre)
• Ringen, taartpunten en andere mobiliteitsoplossingen (Hilde)
• Een aardgastankstation
• Peuterspeelzalen
• Zwemtarieven voor ouderen
• Water in mobiliteitsvisie
• Schone vrachtauto’s
• Betaalbare woningen
• Ruimte voor jongeren

En nog wat amendementen. Dat we in het college zitten scheelt al een hoop moties, dat wordt gewoon gedaan via het bestuursakkoord. Ben benieuwd naar de discussie morgen. Ik hoop mijn 2 moties er doorheen te slepen, de reacties tot nu toe waren positief. Ik hoop op leuke debatten, al is de vraag hoe leuk het nog is na een uur of 7 vergaderen.

Vanaf 15.00 uur, Atrium Stadswerken aan de Antwerpseweg. Komt allen.

Sinds kort heeft GroenLinks een eigen chatruimte. Uiteraard gebruik makend van open standaarden: Jabber. Met een Jabber-client als Gaim kan je erop inloggen. Je hebt wel een jabber-account nodig, maar dat is snel opgezet. Google Talk gebruikers kunnen er ook gebruik van maken, alleen niet via het Google Talk programma.

Instructies voor het instellen van Gaim staan hier. En binnen een paar minuten kan je gezellig chatten met andere GroenLinksers!

In het verkiezingsprogramma roept GroenLinks op om in de gemeente meer Open Source software te gebruiken, en software die gebruik maakt van Open Standaarden. Het bekendste voorbeeld van Open Source software is Linux. Er bestaan veel misverstanden over. Dit artikel weerlegt 9 mythes over dit besturingssysteem, op een duidelijke en vooral vrij neutrale manier. Aan te raden leesvoer, zeker voor journalisten die nog niet zo bekend zijn met Linux.

Uiteraard is er nog veel meer Open Source. De website ososs.nl is opgezet door de overheid en bevat zeer veel informatie over het gebruik van Open Source Software en Open Standaarden bij de overheid. Vanaf volgend jaar wordt de organisatie gesplitst in een voor Open Source Software en een voor Open Standaarden. Dit jaar hebben ze nog wel het uitwisselplatform gelanceerd.

Net het volgende bericht gelezen:

Ingevolge artikel 38 vijfde lid van het reglement van orde voor de vergaderingen van de raad wenst de fractie van GroenLinks het college enkele vragen te stellen over ‘open source’.

De gemeente Haarlem wordt in de bezuinigingsoperatie Optima Forma meermalen genoemd als ‘benchmark-gemeente’ voor de gemeente Gouda.

1. Heeft het college kennis genomen van het recente besluit van de gemeente Haarlem om in de komende jaren circa 350.000 euro te bezuinigen aan licenties door over te stappen op zogenaamde open standaarden (open source) voor computer- applicaties?
2. Kan het college de raad informeren over de wenselijkheid om in Gouda ook over te stappen op open standaarden mede in verband met de mogeljkheid om hiermee de gevolgen van de bezuinigingsopdracht in het kader van Optima Forma op andere beleidsterreinen te verzachten.

De raadsfractie van GroenLinks
Joop Groen
Pierre Mehlkopf
Arnout Menkveld

Zie ook:

http://www.haarlem.nl/smartsite22113.htm

http://www.ososs.nl/article.jsp?article=8703

Bron: GroenLinks Gouda, http://www.glgouda.nl/raad/20040613vragen_opensource.htm

Een lovenswaardig initiatief, waar het gemeentebestuur hopelijk serieus over zal nadenken. Niet alleen is Open Source vaak goedkoper (qua licenties), het biedt vrijheid en openheid die juist bij een gemeentelijke organisatie passen.

Update: De gemeente heeft inmiddels de vragen beantwoord. De antwoorden zijn beschikbaar via ebis (het bestuurlijk informatiesysteem van Gouda). Kort samengevat (citaten danwel parafrasering antwoorden):

• De gemeentelijke informatievoorziening is al nagenoeg volledig gebaseerd op open standaarden. Waar nodig is deze aangevuld met, door de markt afgedwongen, defacto standaarden.
• Weinig OS software beschikbaar voor gemeente
• Overschakeling is duur op korte termijn, mede door noodzaak maatwerk en complexe samenwerking tussen verschillende software-produkten
• De gemeente houdt het een en ander wel in de gaten. Met linux wordt al gekeken hoe het ingezet kan worden, en OpenOffice wordt ook in de gaten gehouden. Vervanging van de huidige MS Office software zal rond 2006 plaatsvinden.