Tag Archive for 'religie'

Hap, hap, hap

Als een fototentoonstelling wordt gehouden, en er is niemand om beledigd te zijn, is er dan wel een fototentoonstelling te zien?

Sooreh HeraWie zou van Sooreh Hera gehoord hebben als de pers niet massaal op de weigering van het Haagse gemeentemuseum was gesprongen? Bijna niemand. En dan waren al die mensen niet beledigd geweest. Terwijl de tentoonstelling er gewoon was geweest.

Moslimorganisaties laten zich makkelijk voor het karretje van Geert Wilders & co spannen. Met elke reactie kunnen zij weer zeggen: zie je wel, een vijfde kolonne van imams probeert ons land om zeep te helpen. Wat bereik je dan? Je wordt weer weggezet als een stel achterlijke figuren die niet willen integreren. Met alle berichten daarover voorzien van die foto’s waar je je nou net zo over opwindt.

Daarom zal het ook niet ophouden. Niets is namelijk leuker om iemand te plagen die elke keer weer hapt. Dat is namelijk de bedoeling: een reactie uitlokken. Komt er geen reactie, dan is de lol er ook snel van af. Dan ga je op zoek naar iemand anders om te plagen, iemand die wel hapt. Voorlopig hoeven de Verwildersten geen ander slachtoffer te zoeken. En zullen we nog wel wat fototentoonstellingen blijven zien.

Popularity: 28% [?]

[Advertentie]

Een minderheid

19 juli

De ochtend werd gebruikt voor hard werk, want voor 1 uur moest er een voorstelling staan. Dat lukte, met de nodige moeite, en het is best aardig als je je bedenkt dat we zo kort de tijd hadden.

Het laatste “luister/discussie”-item stond ook op het programma, meBreaking the Silencet de Israelische jongeren. We kregen eerst een presentatie van Breaking the Silence. Die organisatie bestaat uit ex-soldaten en verzamelt verhalen van soldaten die in de bezette gebieden hebben gediend. Daar zitten heel wat schokkende verhalen tussen. Daarbij kregen we ook heel wat achtergrond over het leger, de omstandigheden waarin de soldaten werken, de constante angst van de dienstplichtigen, waardoor die situaties kunnen onstaan. Om de bezetting te begrijpen moet je de bezetter begrijpen. Daar hielp dit verhaal wel bij. Het systeem, de cultuur van het leger (waar dan ook) is sterker dan de mens.

For example, any impatient driver, while vehicles were being checked, would be subjected to an additional wait and also verbally abused. The platoon commander often made remarks such as “go and explode yourself” or “have a good explosion”. He created an element of fear and terror during the five weeks that the platoon manned the checkpoint.

De situatie duurt mede voort door onwetendheid van Israeliers over de situatie in de bezette gebieden, door desinteresse, en door angst. Checkpoint BethlehemOndanks hun sterke leger, ondanks dat Israel duidelijk de sterkste partij is in dit conflict, leeft bij de Israeliers toch het idee dat zij de slachtoffers zijn, en de Palestijnen ze zo van de kaart vegen. En als dat als realiteit in je hoofd zit is het niet vreemd dat je bezetting en terreur inzet als middel. Zoals de ex-soldaat ook zei: dit is niet om het te rechtvaardigen, wel om het te begrijpen. Maar hij gaf ook aan dat zijn mening over de bezetting die van een minderheid is. Naar zijn mening maakte het niet uit of er een “goede” of “slechte” soldaat bij een checkpoint staat, want het checkpoint zelf is al verschrikkelijk.

Dit interessante verhaal werd gevolgd door de jongeren van het Alternative Information Centre. Dat zijn vooral linkse jongeren, hoewel je hier ook Zionistisch linksen hebt. Zij gaven ook een beeld van de Israelische maatschappij. Een paar hadden dienst geweigerd. Dat beinvloed je leven behoorlijk, je zet jezelf sociaal wel buitenspel - mensen hebben vrienden verloren en hebben geen contact met familie daardoor. Bij deze jongeren bemerkte je ook een worsteling met hun religie, omdat die zo verweven is met het hele leven hier.

Hun protesten zijn vreedzaam. Het mooiste initiatief vond ik het Smile Liberation Front. Een poging om met liefde en hoop naar vrede te gaan, ook te kijken naar het positieve in plaats van alleen naar alle ellende.

Popularity: 32% [?]

Eerste workshopdag

16 juli

Tuin Peace HouseNa alle verhalen die we hebben gehoord en plaatsen die we hebben gezocht moesten we zelf de handen uit de mouwen steken. Vandaag waren de workshops fotografie, documentaire, en het opknapproject. De fotografen gingen op pad in het vluchtelingenkamp, de opknapper gingen in de tuin aan de slag, en wij gingen op verschillende plaatsen de documentaire opnemen.

Opnames documentaire met onze Palestijnse gidsVanwege de gebeurtenissen van gisteren besloten we om onze islamitische moslimgids in de documentaire te verwerken. Met hem gingen we vlak bij het Peace House een interview opnemen over gisteren en zijn leven hier. Dat was een indrukwekkend verhaal: op zijn 16e de gevangenis in, waar zelfs kinderen van 14 en oude mensen van 70 opgesloten zitten. We hadden het ook over zijn toekomstdromen, zijn hoop op vrede, het leven hier. Dat alles met die verschrikkelijke muur op de achtergrond, op een plek die ooit bruiste: een drukke weg met restaurants en winkeltjes. Nu een achterafsteegje, en een huis dat aan 3 kanten omringd is door de muur.

De tweede halte was het werk van Osama, onze hoofdpersoon. Hij is christen (veel christenen hebben arabische en islamitische namen) en werkt als journalist. Dat is lastig werk, omdat checkpoints je enorm vertragen of zelfs helemaal dicht zijn. Hij is daarmee ook iemand die het verhaal van vele Palestijnen vertegenwoordigt. Op zijn werk hebben we wat stukjes geschoten van zijn bureau, en in de radiostudio.

Documentaire opnames op nativity squareIn de middag filmden we de scene waarin beide hoofdpersonen zich voorstellen. Dat ging nog lastig, want door de manier van filmen moest het allemaal in 1 keer goed erop staan. Maar de ene keer vergat de een te zeggen of hij werkte of studeerde, dan vergat de ander zijn religie te noemen, of gingen ze lopen dollen en draaiden ze hun religies om. Zo waren we uiteindelijk bijna een uur bezig in de volle namiddagzon om het goed te krijgen. Hopelijk zien we het vele werk straks terug in de documentaire. Zaterdag gaan we nog een paar scenes schieten met Osama, in zijn huis, bij de muur, en bij een checkpoint waar hij niet door mag.

Palestijns volksdansenTussendoor zaten we in het Peace House, waar een van de Palestijnen druk bezig was Nederlands te leren. Hij vroeg allerlei zinnen en schreef ze fonetisch in het Arabisch op. Als hij zijn aantekeningen mee mag nemen de gevangenis in kan hij daar verder oefenen. Als afscheidskado hebben we hem een t-shirt gegeven met al onze handen en namen erop. Voor we werden opgehaald was er nog even wat tijd om te zingen en dansen.

De avond eindigde in een zwarte stemming toen het nieuws uit Nederland kwam dat de zus van Brahim een auto-ongeluk heeft gehad in Spanje. Een deel van de groep kwam terug naar het Peace House, waar iedereen vooral sprakeloos erbij stond. De leiding was ondertussen druk bezig alles met de verzekering te regelen zodat Brahim zo snel mogelijk bij zijn familie kon zijn. De kans is groot dat zijn zus zal overlijden aan de gevolgen van het ongeluk.

Op dinsdag gaan de andere moslims voor hem en zijn zus bidden in de Al Aqsa moskee. Ik ben niet gelovig, maar hoop wel dat het helpt.

Popularity: 29% [?]

Een muur in je achtertuin

12 juli

De Israelis zijn Gaza binnengetrokken. Een klein nieuwsfeitje in Nederland, hier toch even reden voor onrust. Wat is er aan de hand? Is het ernstig? Wat betekent dat voor hier? Maar het bleef rustig in de stad. Toch word je weer met je neus op de feiten gedrukt: je bent hier in een conflictsituatie. Het leven is onvoorspelbaar, en hier helemaal.

Salesian SchoolHet berichtje kwam per sms binnen tijdens onze tour door de Salesian School, een school voor beroepsonderwijs. De 17-jarige zoon van ons gastgezin leert hier voor electricien. Bij het complex hoort een museum met tientallen kerststalletjes van over de hele wereld. Vanaf het dak heb je een geweldig uitzicht over de stad en richting de bergen in Jordanië. De school zelf is een private school, die grotendeels wordt gefinancierd via de kerk en andere katholieke organisaties. Het lesgeld is ongeveer 550 dollar per jaar - voor veel families onbetaalbaar. Bedenk dan dat dit bedrag de helft is van wat andere scholen vragen.

Er waren geen leerlingen, want het is vakantie. Om de Nederlandse leerlingen jaloers te maken: 3 maanden zomervakantie. En dan nog een maand rond kerst, een week rond pasen, en ga zo maar door. Er wordt met alle religieuze dagen van moslims, katholieken en oosters-orthdoxen rekening gehouden.

We liepen dus door legen lokalen vol machines, houtzagen, schakelborden, etc. De machines waren om machine-onderdelen te maken. Soms worden scholen met dat soort apparaten aangevallen door de Israelis, omdat die bang zijn dat er wapens en kogels mee gemaakt worden. Het geeft wel een extra dimensie aan je corvee…

Presentatie Segregation PlanIn het AEI kregen we een presentatie over de muur en alle plannen eromheen. Zo mag er bijvoorbeeld niet binnen een afstand van 150-200m gebouwd worden. Als je huis dicht bij de muur staat kan je die extra verdieping voor je kinderen dus wel vergeten. De plannen van Israel omvatten verder het innemen van land door de muur voor het grootste deel (75 procent zo geschat) over Palestijns grondgebied te laten lopen. Met die situatie worden wij vaak geconfronteerd, maar ook in het oosten worden grote stukken van de Jordaanvallei afgesloten voor Palestijnen. Wij gaan morgen naar de Dode Zee, voor de Palestijnen is dat out of bounds, verboden gebied. Ondanks dat het bij de Westbank hoort. Er zijn ook wegen alleen voor joodse kolonisten. Het gaat hier hard richting een soort apartheid. De Palestijnen krijgen een klein gebied, waar vrij reizen onmogelijk wordt gemaakt, en de wereld verwacht dat ze blij zijn.

Kolonie bij BethlehemHet leek goed te gaan in de jaren ‘90, maar de Palestijnse staat werd keer op keer uitgesteld, de vrijheid beperkt, en toen de Palestijnen zo geprovoceerd waren dat er ellende van kwam kon Israel makkelijk wijzen. Terwijl de sleutel voor vrede in hun handen ligt: het zijn de Israelis die de Westbank bezetten, die nederzettingen aanmoedigen terwijl dat illegaal is. De wereld kijkt toe, maar durft niet in te grijpen. Als die muur voor de veiligheid van Israel is, wat doet die dam op Palestijns gebied? Waarom mogen kolonisten land van Palestijnen inpikken, maar zitten Palestijnse vluchtelingen nog steeds te wachten tot Israel ze terug laat gaan naar hun dorp, hun grond?

Na het officiële programma haalde de buurman ons op. Hij reed met ons naar zijn schoonouders, waar we even hebben gezeten met andere familieleden. Zijn vrouw nam ons mee naar de achtertuin. Waar Nederlanders een Gamma-schuttinkje hebben staat bij hum de muur. Het land erachter is hun eigendom, daar staan hun olijfbomen, maar ze mogen er niet heen.

Popularity: 30% [?]

Geen kloof (en verder is er ook weinig)

11 juli 

Over een kloof tussen burger en politiek hoef je hier niet te klagen. De burgemeester wordt tijdens onze ontmoeting een paar keer onderbroken met telefoontjes. Een secretaresse was niet te zien. Dat kan te maken hebben met het feit dat al 3 maanden geen salarissen betaald konden worden. Hartelijk dank, wereld.

Bij de burgemeester, Dr. VictorAls politicus was dit natuurlijk een interessant onderdeel. Een prille democratie, de enige in de Arabische wereld. In de gemeenteraad zitten 15 mensen. Per decreet is door de Palestijnse Autoriteit bepaald dat dit 8 christenen en 7 moslims zijn, om het christelijke karakter te bewaren. Vroeger woonden er bijna alleen maar christenen, nu is nog maar 1/3 van de bevolking christen. De 7 moslimzetels zijn verdeeld over Hamas (5), een Jihadpartij en een onafhankelijk lid. Aan de christelijke kant had de partij van de burgemeester 4 zetels. De raadsleden kiezen de burgemeester uit hun midden, en ook hier geldt een decreet dat voorschrijft dat de burgemeester een christen moet zijn. Omdat de burgemeester een katholiek is moet de loco een oosters-orthodox zijn. De burgemeester benadrukte dat de Palestijnen een seculiere staat willen, en dat in een religieus geinspireerde staat nooit een democratie kon zijn. Misschien wel vanwege al die decreten ;)

We kregen veel informatie, de burgemeester spreekt goed Engels en was ook duidelijk. Hij legde uit wat de gevolgen van de muur waren: minder toeristen, minder inkomsten omdat toeristen niet in Bethlehem slapen, en werkeloosheid omdat de Palestijnen die in Jeruzalem werkten daar nu niet meer kunnen komen. Ook de burgemeester kon alleen een permit krijgen omdat hij in de directie van het electriciteitsbedrijf in Jeruzalem zit, anders had hij net als de andere Palestijnen slechts bij uitzondering een permit kunnen krijgen. Ziek worden is wat dat betreft ook niet aan te raden: de goede ziekenhuizen liggen aan de andere kant, dus tijdverlies bij het checkpoint en je moet worden overgeladen daar.

Zoals gezegd, in al haar wijsheid hebben de EU en VS besloten geen geld te geven aan de democratisch gekozen regering van de Palestijnen. De stad kon nog een tijdje van banken lenen, maar sinds 3 maanden is het geld op. Van de PA komt er niets meer, en belasting brengt in de huidige omstandigheden weinig op. Toen de burgemeester dit vertelde leek hij ook even emotioneel te worden, een man die probeert de stad te besturen maar op zoveel punten wordt gefrustreerd door de bezetting, waar hij niets tegen kan doen. Er is weinig werk, de boeren kunnen niet naar hun land omdat dat aan de andere kant van de muur ligt. Zo is een derde van Bethlehem feitelijk afgepakt van de inwoners. Geen schadevergoeding, niets. En toch blijven deze mensen zeggen: wij willen in vrede leven met de verschillende geloven. Israel hoeft maar vrede te willen en te vertrekken uit de bezette gebieden, en het is klaar. In plaats daarvan bouwen ze nederzettingen, wegen Alleen Voor Joden, en worden mensenlevens kapot gemaakt.

Na dit indringende gesprek stonden de dames van de Women’s Group te popelen om met ons te praten. Een club vrouwen van zowel islamitische and christelijke achtergrond komt wekelijks bij elkaar om over religie en andere zaken te praten. Ze proberen ook zoveel mogelijk met Israeliers te doen, ondanks de moeilijkheden voor beide groepen om elkaar te ontmoeten. Ik vroeg nog hoe ze zouden reageren als hun kind de politiek in zou willen, omdat dat hier niet geheel zonder gevaar is. “Je houdt het niet tegen” was het antwoord, dus echt blij - nee.

Geen toekomstdroom
Discussie met jongerenMet de jongerengroep ging het vooral over het leven als jongere hier, en hun toekomst. Voor Palestijnen is onderwijs enorm belangrijk, ze proberen zoveel en zo hoog mogelijk onderwijs te volgen. Vanwege de vele checkpoints, die soms dicht zijn, is het alleen niet handig om ergens anders te gaan studeren (huisvesting is duur - het prijsniveau hier ligt vrijwel even hoog als in Nederland, alleen de inkomens niet). Af en toe klimmen studenten op bepaalde plekken over de muur, met het risico neergeschoten te worden. Of je wordt overreden bij een checkpoint (na uren in de hete zon te hebben gestaan). Met de onzekere situatie zijn de toekomstdromen heel basic: een huis, kinderen, een baan. Vooral een baan, want er is bijna geen werk hier. Een van de jongeren zei “je kan hier niet dromen, je moet in de realiteit blijven”.

De maaltijd werd verzorgd door de vrouwengroep, waarbij ook een aantal van ons meehielpen. Het eten was heerlijk, ik kom niet slanker thuis. Dat komt voor sommigen goed uit, want niet iedereen heeft een gastgezin die zich veel kan veroorloven.

Ingeburgerd
ZonsondergangNa een prachtige zonsondergang boven de bergen in Jordanie, die je vanaf hier kan zien, liepen we met onze buren naar huis. Toen voelde ik me helemaal ingeburgerd: overal kwamen we bekenden tegen waarmee we handenschudden, een praatje maken, die naar ons toeteren. Vrienden van Johnny, de jongste zoon, Youssef en wat vrienden, mensen uit de straat. Gastvrijheid staat hier zeer hoog in het vaandel. Zo zei iemand ook: hier zie je geen mensen op straat slapen. Als mensen op straat slapen, worden ze uitgenodigd in een huis. Ik vroeg ook nog aan een jongere wat over het probleem van emigratie, en of hij zou vertrekken als hij kon. Dat zou hij nooit doen, want hier weet hij dat er familie en vrienden zijn die hem helpen als het nodig is, en kan hij hun weer helpen. De enige manier om te overleven is door elkaar te steunen. Dat heb je niet in Europa of Noord-Amerika, dus hij zou niet gaan.

Hij vond het wel erg jammer dat ik niet gelovig was. Ik kon me dat van hem ook wel voorstellen, geloof is zo belangrijk hier,  speelt zo’n grote rol in het leven van de mensen en bepaalt zo het straatbeeld, dat je als ongelovige wel erg opvalt. Maar zoals ook in de discussie in de vrouwengroep werd gezegd: het gaat niet om de religie, het gaat om de bezetting. Dat is het probleem.

Popularity: 34% [?]

Duizenden jaren, honderden religies

10 juli

De dag begon met schapen. En een geit. Op de parkeerplaats waar we werden afgezet stond een schapenhoeder met zijn kudde. Aan de andere kant staat Bethlehem University.

In de rij voor het checkpointVandaag was vooral touristisch-historisch-cultureel. De oude stad van Jeruzalem stond op het programma. Dat betekent een checkpoint passeren, en daarom was ik als excuusnederlander voorin gaan zitten zodat de soldaten niet zo zouden schrikken van allemaal Arabische hoofden. Het zwaaien met paspoorten was genoeg, en dat kwam goed uit want dit keer stond er een rijtje auto’s te wachten. Voor ons werd een auto teruggestuurd. Waar iedereen vroeger makkelijk heen en weer ging op de Westbank, naar Jeruzalem en naar Israel, is dat nu nauwelijks nog mogelijk.

De Rotskoepelmoskee De Klaagmuur De Heillige Grafkerk

In Jeruzalem gaat alles duizenden jaren terug. Overal vind je geschiedenis en religie. We hebben alle belangrijke heiligdommen bezocht: de Al Aqsa en Rotskoepel moskee, de Klaagmuur (met keppeltje, het meest religieuze dat ik ooit heb gedaan) en de Heilige Grafkerk waar Jezus was gekruisigd en begraven. Indrukwekkend allemaal. De sfeer in de stad, met typisch Arabische straatjes vol winkeltjes en mensen is erg gezellig. We hebben gegeten in een Armeens restaurant, wat onze gastvrouw leuk vond als Armeense toen ik dat bij thuiskomst vertelde. Haar grootvader is nog met haar van Turkije naar Bethlehem gelopen in de tijd van de genocide.

Het hele gebied is doordrenkt van religie. Dat gaat soms goed, soms niet. Vanuit de Palestijnen is de boodschap: wij willen in vrede leven, ongeacht religie. Veel Palestijnen willen ook een echte democratie, niet een staat gebaseerd op religie. Dat zullen ook veel Israeliers vinden, maar die hebben we nog weinig gesproken. Ook daar zitten fundamentalisten. Zo weigerde een orthodoxe jood de weg te wijzen naar de moskee voor een van onze groepsleden, omdat hij moslim was. Hij nam het volwassen op en kon vooral lachen om zoveel starheid. Maar het gebeurt wel.

Thuis ook weer veel gepraat over de situatie. Bij het zien van het programma van morgen reageerde de gastvrouw vrij fel. De discussie over verhoudingen tussen christenen en moslims vond ze niet nodig: dat was niet het probleem hier. Het probleem is de bezetting.

Popularity: 24% [?]

Geen bezwaar?

Ik ben het niet zo snel fundamenteel oneens met mijn partij en de vertegenwoordiging daarvan in het parlement. Maar nu hebben ze het toch voor elkaar gekregen. Op de Linkse Lente site was het volgende te vinden:

Als het aan GroenLinks ligt, dan is iedere Nederlander voortaan automatisch donor – tenzij hij daar bezwaar tegen maakt. (…)
GroenLinks-Kamerlid Kees Vendrik zal aanstaande dinsdag aan minister Klink van Volksgezondheid vragen om over te stappen op een geen-bezwaarsysteem voor orgaandonoren. Als de minister daar niet toe bereid is, zal GroenLinks zelf een initiatiefwet indienen.

Dit is geen geringe maatregel. Het aantal donoren loopt terug, met alle gevolgen vandien. Er moet dus iets gebeuren. Maar dit is niet de oplossing voor het probleem, en als het een oplossing zou zijn zeker niet de meest gewenste. Integendeel.

De Grondwet stelt in artikel 11:

Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam.

Door een “geen-bezwaar” systeem wordt dat ten dele omgekeerd. De staat bepaalt in eerste instantie over jouw lichaam, vervolgens mag je daartegen bezwaar gaan maken. Dat is de omgekeerde wereld. Om tegen dit artikel te gaan moet er een dringende reden zijn, die bovendien niet op een andere manier aangepakt kan worden.

OrganenendDe dringende reden zou zijn dat nu vaak de nabestaanden moeten beslissen over orgaandonatie van hun zojuist overleden familielid. Dat is, zoals Vendrik in de Volkskrant terecht zegt, “een klotegesprek”. In 2002 werkten die nabestaanden nog in 40% van de gevallen mee aan donatie, nu nog maar 30%. Bijzonder vervelend, maar volgens mij nog niet dringend genoeg om zo rigoreus te zijn.

Zijn er dan andere oplossingen? Een begin zou kunnen zijn om mensen verplicht te registreren. Geen donor worden is immers ook een keuze. Die verplichte registratie komt ook in dat Volkskrant-artikel naar voren. GroenLinks pleit ervoor om mensen die na herhaaldelijke pogingen zich niet registreren automatisch donor te maken. De vraag is of dat nodig is. Je zou ook de resultaten van het verplichte registreren kunnen afwachten, voor je overgaat tot het inpikken van organen. In de tussentijd kan je mensen die keer op keer niet reageren nog altijd registreren als niet-donor. Er zijn genoeg momenten waarop je die mensen persoonlijk kunt aanspreken, door contacten die er al zijn met overheidsinstanties - met name de gemeente. Gebruik dat voor je aan iemand’s organen komt.

OrganenZelf ben ik sinds kort geregistreerd als donor. In de jaren hiervoor, sinds de invoering van de registratie, was ik wel geregistreerd maar dan als niet-donor. Een precieze reden is moeilijk te geven, het is meer een gevoel, en ook niet geïnspireerd door een of andere religie. Ik wilde gewoon compleet blijven na mijn dood. Ik had ook wel kunnen accepteren dat ik dan lager op een wachtlijst zou kunnen komen te staan. Tegenwoordig is dat gevoel maar weggeëbd, en heb ik mijn registratie veranderd. Nog steeds kan ik me goed indenken dat er mensen zijn die om wat voor principiële of gevoelsreden niet geregistreerd willen zijn. Die mensen raken met dit plan de zeggenschap over hun eigen lichaam kwijt. Dat is het mij niet waard.

Popularity: 51% [?]

Kwaliteit van het onderwijs

In de Volkskrant van vandaag weer eens een opinie-artikel over de kwaliteit van het onderwijs. Dat is de nationale pispaal, want het onderwijs zou slechter zijn dan vroeger (Toen Alles Beter Was), docenten zijn slechter, kortom: een nationale ramp.

De schrijver Ron Ritzen betoogt dat er voor al dat doemdenken geen cijfers zijn. Dat deed hij al eerder, trouwens. De hele discussie over “kwaliteit van het onderwijs” vindt plaats zonder dat die kwaliteit ergens is gedefiniëerd. Wat is goed onderwijs? Dat wordt bij alle hervormingen nauwelijks gedefiniëerd.

Om het nog lastiger te maken weet je nauwelijks wat een leerling later echt nodig zal hebben in het leven. Er is een basis, natuurlijk, die iedereen moet weten (wat die basis is valt dan weer te bediscussiëren), maar de specifieke kennis daarnaast, dat weet je niet. Nu maken meeste leerlingen op hun 15e met de profielkeuze al een hele belangrijke keuze voor hun latere leven. Het tweede grote keuzemoment, de vervolgstudie, ligt rond de 17 à 18. Het kan haast niet anders of die keuze zal voor een grote groep niet de meest juiste blijken te zijn.

De tijd die je hebt in het onderwijs is beperkt. Na 4 tot 6 jaar 42 weken per jaar naar school gaan ben je klaar. Hoe vul je die uren en wat wil je daarmee bereiken? De ouders van nu hebben in hun schooltijd erg veel feitenkennis opgedaan. Stampen, stampen, stampen. Toen vonden ze dat allemaal erg vervelend en saai, en voelden veel leerlingen zich niet thuis op school. De slinger is nu de andere kant op gegaan, met veel meer aandacht voor vaardigheden. In het beroepsonderwijs gaat men meer en meer naar projecten en “natuurlijk leren”. Al doende leer je vaardigheden en doe je kennis op die je in de praktijk toepast.

Als er over onderwijsvernieuwingen wordt gesproken, gaat dat vaak over de bovenstaande voorbeelden. Niet het doel (wat moet de leerling kennen en kunnen en waarom? Wat is basis, wat specifiek en hoe verdeel je dat?), maar het middel (feitenkennis, natuurlijk leren, projectmatig werken) of de omstandigheden (kleinschalig onderwijs, uitdagende leeromgeving) wordt geprezen.

We zullen moeten accepteren dat leerlingen van tegenwoordig geen generalisten meer kunnen zijn. Er is zoveel informatie, we weten zoveel meer dan vroeger, de wereld is zodanig anders, dat je geen encyclopedische kennis of beheersing van alle mogelijke vaardigheden kan verwachten. Je kan en mag ook niet verwachten dat leerlingen het allemaal maar zelf uitzoeken, uit eigen nieuwsgierigheid en op eigen kracht. Een enkeling zal dat aankunnen, maar voor de meesten is de brei aan informatie te groot en het inzicht in wat later van belang zou kunnen zijn te klein om daar goede keuzes in te maken. Daarvoor moet je goede docenten hebben die structureren, aanwijzen, verbanden aangeven en hoofd- en bijzaken scheiden. Er moeten keuzes gemaakt worden: wat heeft deze leerling nodig, wat niet? Omdat elke leerling verschillend is heb je dus ook verschillende types docenten nodig: dé goede docent bestaat niet.

Uit het voorgaande kan je al wat doelstellingen voor goed onderwijs destilleren. Goed onderwijs is toegesneden op de individuele leerling - er is dus ruimte nodig om leerlingen individueel of in kleine groepen te begeleiden. Er moet een basisniveau van kennis zijn, wat iedereen sowieso nodig heeft. Beheersing van Nederlands, rekenvaardigheden, kennis over eigen en andere culturen en religies, sociale vaardigheden, om maar wat voorbeelden te noemen. De extra’s moeten niet te algemeen zijn (wat moet iemand die van talen houdt met algemene natuurwetenschappen?) en aansluiten bij de leerling. Denk aan verschillen tussen theorie/praktijk, zelf ontdekken/aanhoren, etc. Maar ook moeten we ons de vraag stellen: waarom moet iemand die op vwo-niveau wiskunde doet ook op vwo-niveau Duits of Frans kunnen? En waarom moeten alle scholen op dezelfde manier werken?
Voor docenten betekent dat ook heel wat. Die kunnen zich specialiseren tot coach, of juist tot verteller. Of een mix tussen beiden. De universitair geschoolde docent kan zich desgewenst volledig vakinhoudelijk uitleven. Vakken kunnen versterkt worden, of juist samenwerking zoeken.

In methodiek geeft dat vrijheid om concrete doelen te behalen. Van de basiskennis kan je verwachten dat die niet snel zal verouderen. Doelen daarvoor zijn er nu al met kerndoelen voor het basisonderwijs en de basisvorming. Daar zal nog wel kritisch naar gekeken moeten worden of die nu echt allemaal zo essentiëel zijn en waarom. Daarbovenop komen de extra’s, die je per vak en per niveau zou kunnen omschrijven. Zo zou je een eindcijfer ook kunnen vervangen door een niveaulijst: je beheerst Aardrijkskunde op niveau 7, wat overeenkomt met een concrete lijst kennis en vaardigheden. Dat is wat anders dan nu, waarbij een 7 voor aardrijkskunde op een VWO-lijst niet zoveel zegt. Ja, voldoende, maar wat was er dan niet voldoende? Misschien is een belangrijk onderdeel slecht, maar gecompenseerd met een goed onderdeel. Een cijfer zegt niet zoveel en geeft weinig mogelijkheid tot vergelijken. Een niveau waarin concreet staat wat iemand kan en weet zegt dan meer en geeft ook vergelijkingsmateriaal voor later - zodat je een echt oordeel op kwaliteit kan zetten.
Zo’n model is veel vrijer dan wat nu gangbaar is, en zal praktisch ook wel op heel wat problemen stuiten. Of liever, uitdagingen. Maar het kan ook handvaten bieden om kwaliteit van het onderwijs echt te beoordelen, en ook op langere termijn. En tegelijk zoveel mogelijk voordelen van alle veranderingen te gebruiken, zonder daarbij alles overhoop te gooien. Wie door wil gaan op de huidige weg, die kan dat doen. Waar leerlingen en docenten alles anders willen, kan dat ook. Het gaat niet om hoe je je doel bereikt, maar of je het doel bereikt.

Popularity: 26% [?]