Tag Archive for 'vwo'

Selectie in het onderwijs

Vanochtend, bij het uitgebreid doornemen van de vele pagina’s aan weekendbijlagen van de Volkskrant, werd ik getriggerd door een artikel van Ewald Engelen, een financiëel geograaf. Hij schreef een uitgebreide versie van dit artikel voor de sociaal-liberale denktank Waterland. Daar staat het onder de genuanceerde titel “Weg met de toetsterreur van het CITO! Op naar een zachtmoedige meritocratie!”.

De trigger kwam mede doordat Engelen meedoet met het makkelijke wijzen naar het onderwijs. Als iets niet goed gaat, of iets niet zint, dan moet dat wel aan het onderwijs liggen. Die makkelijke manier van redeneren zorgt voor een onzorgvuldige probleemanalyse, om nog maar te zwijgen over de gevolgen voor de gepresenteerde oplossingen.

Het probleem, zo lijkt het, is de CITO-toets. Deze almachtige toets in het basisonderwijs zou met haar resultaten leerlingen al direct in hokjes stoppen, waar ze nooit meer uitkomen. Die hokjes zijn belangrijk, want daar hangt uiteindelijk je leven van af: lager opgeleide mensen leven gemiddeld korter en ongezonder, en hebben minder geld, minder leuke partners, en een kleiner huis. Gelukkig blijkt uit het oorspronkelijke artikel meer dan uit de Volkskrant dat dit niet door de CITO-groep komt, maar “door onzekere ouders, gemakzuchtige directies en besturen en leerkrachten met een zwak ontwikkelde professionaliteit”.

Als tweede probleem wordt genoemd dat er te weinig aandacht is voor “weeffouten” in het onderwijs, met als belangrijkste de toename van probleemkinderen uit het speciaal onderwijs, en de prestatiedruk.

Eén van de oplossingen die hieruit voorkomt is het afschaffen van vroege selectie. Ik zal me hierop focussen, omdat dit het hoofdpunt van zijn betoog lijkt te zijn.

Ik heb zelf ervaring met vroege selectie, in die zin dat ik vorig jaar op een school werkte met gemengde brugklassen (vmbo/havo/vwo in één klas), en nu op een school met één niveau (gymnasium). Twee uitersten als het gaat om selectie, zo lijkt het. Vanuit die ervaring becommentariëer ik Engelens artikel.

Om te beginnen, het probleem. Wat is eigenlijk het probleem? Hoe groot is de macht van de CITO-toets? Naar mijn beste weten wordt eerder afgegaan op het oordeel van de basisschoolleraar, omdat de CITO-toets nu eenmaal een momentopname is. Zo geeft mijn school ook aan dat leerlingen met een CITO havo/vwo-advies meestal ook worden toegelaten als de basisschool een vwo-advies geeft (en andersom).

Dan komen we bij de prestatiedruk. Wat daar veel dieper achterzit, is de prestatiedrang van ouders. Met de één à twee kinderen die ouders tegenwoordig hebben moet een kind natuurlijk wel slagen. Dat zie je terug in het onderwijs, op scholen en bij de door Engelen aangehaalde remedial teachers - die duiden niet op tegenzin, maar op “overzin” van de ouders. Langs het sportveld zie je hetzelfde, met de schreeuwende ouders die fanatieker zijn dan hun eigen kinderen. Daar is nu wel een campagne voor, maar nog niet voor het onderwijs. Misschien een idee? Het onderwijs kan hier namelijk weinig aan doen. Zelfs al zou een school dat proberen, dan zou de school minder aanmeldingen krijgen omdat de ouders de kwaliteit niet vertrouwen. Wie wil dat risico nemen? Zeker als die prestatiedruk nog eens wordt opgevoerd door lieden die het goed presterende vmbo consequent afschilderen als “afvalputje”, iets waar Engelen zich ook aan bezondigt in zijn artikel.

De selectie vindt nu deels plaats bij de overgang naar de middelbare school. Daar is men nog niet direct ingedeeld over het algemeen. In de praktijk van scholengemeenschappen is de gangbare scheiding tussen vmbo(-t) en havo/vwo. De slechte overgang tussen vmbo en havo is door meer mensen aangehaald, maar het valt moeilijk vol te houden dat de selectie dan al definitief is. Voor h/v vindt die meestal pas eind klas 1 of 2 plaats. Ik vraag me af hoeveel laatbloeiers dan nog bloeien, en of dat aantal het de moeite waard maakt de selectie zo laat plaats te laten vinden. Zorg er dan voor dat de selectie niet definitief hoeft te zijn, en je nog makkelijk omhoog kan stromen.

Maar als we er even vanuit gaan dat er iets moet gebeuren, en de vroege selectie uitbannen, wat zijn dan de gevolgen voor het kind? Hoe fijn is het voor een slim kind om met allemaal minder slimme kinderen in de klas te zitten, en hoe is dat voor een minder slim kind? Tijd om mijn eigen ervaringen erbij te halen. En dan zie je dat in een gemengde situatie de minder slimme kinderen weinig profijt hebben van de slimme kinderen. Eerder het omgekeerde: het demotiveert om elke keer het laagste cijfer van de klas te hebben. Omgekeerd ergeren de slimme kinderen zich al snel aan het lagere tempo om iedereen “erbij te houden”. Door daar vroegtijdig al enige selectie op toe te passen zorg je dat kinderen meer op hun eigen niveau les krijgen, en daar juist meer profijt van hebben. Zo werd op mijn vorige school geconstateerd dat de kinderen in de mavo-klassen het beter deden dan de vmbo-t-ers in de gemengde klassen. Dat leidde tot meer “geselecteerde” klassen, maar schoorvoetend - het uitgangspunt was immers om die selectie uit te stellen.

Mijn stelling is dus: behouden van de CITO-toets, maar laat die nooit zwaarder wegen dan het oordeel van de leerkracht. En blijf vroeg (rond de 12) selecteren, om ervoor te zorgen dat kinderen op hun eigen niveau les krijgen, waardoor ze uiteindelijk gelukkiger zijn én beter opgeleid. Met één ding ben ik het wel eens: “opnieuw riante ladders moeten worden geplaatst tussen VMBO en HAVO en tussen HAVO en VWO om een betere allocatie van de pakketten talent en motivatie die wij leerlingen noemen mogelijk te maken”.

Popularity: 39% [?]

Radicaal-anarchistisch congresseren

Afgelopen weekend was het weer zover: het halfjaarlijkse DWARS-congres. Dit keer als centrale thema “dierenrechten”. Vanwege de fietstocht voor nieuwe leden van de lokale Moederpartij kon ik alleen op zaterdag gaan. De hele bestuursverkiezing ging dus langs me heen.

Gelukkig viel op zaterdag genoeg te beleven. Zeker voor mijn reisgenoot, Samuel. Hij is als uitwisselingsstudent uit Huy in België voor een paar maanden in Nederland, waar hij in 6 VWO meedraait. Zijn Nederlands is vele malen beter dan mijn Frans. Hij is ook lid van de jongeren van Ecolo, de Waalse groene partij. Een hele andere club dan DWARS.

Als opening kwam het puntje “voorbereiding actie”. Op het vorige congres is al uitgesproken dat er meer actie gevoerd moet worden, en minder gepraat. De invulling hiervan was: praten over acties. Ik moet toegeven: het is nonconformistisch. Maar wel erg jammer om met 50 à 60 Dwarsers bijeen te zijn, en dan geen actie te hebben voorbereid. Naar aanleiding hiervan schreven Mieke en ik onze motie “niet lullen maar poetsen”, die enigszins chaotisch werd aangenomen en uitspreekt dat we willen actievoeren tijdens een congres, en dat het bestuur hieraan invulling moet geven (”en voert actie tegen de orde van de dag”). Bij het brainstormen over acties heb ik mijn condooms ingebracht, dus wie weet gaat daar meer mee gebeuren.

Voor het zover was werd het Dierenrechtenhandvest behandeld. Dat leverde leuke discussies op over woordgebruik (genocide/specicide/biocide/ernstige misdaad tegen de soort), waarbij regelmatig de assistentie van huisjuriste Mieke nodig was. Uiteindelijk kwam er een manifest uitrollen waarin de ideologische achtergrond duidelijk was, maar waar de onaanvaardbaar scherpe randjes (genocide) uit waren gehaald. Een manifest dat we enthousiast kunnen gaan uitdragen. Ik heb nog maar weinig vlees op sinds zaterdag.

Na het manifest was er ruimte voor actuele moties. Een paar stonden al in de congresreader, maar opgezweept door de heftige debatten stonden er nu 10 moties te wachten op behandeling. Met toch wel 2 serieus bedoelde moties. De precieze uitslagen weet ik niet, maar volgens mij hoeft het DWARS-bestuur geen oordopjes te verstrekken aan elitaire Dwarsers die in de binnenstad wonen. Vroeger was niet alles beter, we gaan ons niet de Selcuk Jeugd heten, en bestuursvergaderingen zijn openbaar en moeten ook worden aangekondigd. Een klein persoonlijk succesje in de brei aan moties was het amenderen van een motie, waarbij de hele tekst werd vervangen door een spatie. Het amendement werd in ruime meerderheid aangenomen, de motie werd vervolgens verworpen (”lege huls”).

Over het eten moet ik toch zeggen dat het DWARS weer is gelukt om voor minder geld beter eten dan de Moederpartij te serveren. Het gaf ook de gelegenheid met kameraad Selcuk bij te praten, hoewel minder lang dan gewild, iets dat ook voor al die anderen geldt die ik nog had willen spreken. Volgende keer toch maar weer het hele weekend gaan.

De avond werd afgesloten met een “debat” (meer een college) over varkensflats door de Vlaming Michel Vandenbosch en Milieudefensie-campagneleider Landbouw Wouter van Eck. Leerzaam en interessant.

En wat is nu het grote verschil tussen DWARS en EcoloJ? Wij praten meer, en voeren minder actie. Dwarsers gaan ervoor in het debat. Misschien poetsen we toch niet zo graag als we dachten. Maar we lachen wel meer!

Popularity: 66% [?]

Jeugdraad

Gisteren vertoonde ik mij even bij Commissie 2, omdat er een rondetafelgesprek over de Jeugdraad op de agenda stond. Ik ben geen lid van deze commissie, maar als het over jongeren gaat hoort een van de jongere raadsleden natuurlijk wel aanwezig te zijn. Van tevoren had ik op een forum even wat onderwerpen geïnventariseerd, en daarvan kwamen er een paar voorbij bij de presentatie van de Jeugdraad in de plannen voor 2007. En daarna is er weer een nieuwe ronde, nieuwe prijzen. Dat zag er dus goed uit.

Jammer was het wel dat raadsleden, gewend als ze zijn om zich met elk detail van het beleid te bemoeien (”controlerende en kaderstellende taak”), direct een spervuur aan vragen en opmerkingen hadden, wat lang niet altijd even positief overkwam. Ik heb ook een beetje het idee dat voor jongeren andere maatstaven gelden. Natuurlijk zou het fijn zijn als er wat meer (V)MBO-leerlingen bij de Jeugdraad zouden zitten en het wat minder een blank HAVO/VWO clubje is - maar kom op zeg, leggen we dat soort eisen ook op aan de Seniorenraad? Alsof degenen die inspreken in commissies, zienswijzen indienen of op andere manieren actief zijn zo’n mooie doorsnede van de bevolking zijn. Die andere adviesraden spreken we als gemeenteraad trouwens nooit op deze manier, dus ook wat dat betreft een pluim voor het lef en de openheid van de Jeugdraad.

Er waren trouwens niet alleen opmerkingen over representativiteit - ook de geplande acties werden kritisch beoordeeld. Maar ja, ze hebben hun eigen budget en als dat op is, is het op. Wat ze ermee doen moeten zij weten, zij zijn de jongeren. Gelukkig werd dat ook duidelijk gemaakt.

Mijn angst is wel dat de Jeugdraad teveel op de gemeente gericht raakt. Een stel enthousiaste politiek geïnteresseerde jongeren is natuurlijk prachtig, maar daarvoor zijn ook de Politieke Jongerenverenigingen zoals DWARS. De Jeugdraad mag best wat minder adviezen schrijven, en wat meer met en voor andere jongeren doen en onderwerpen agenderen. Nu lijkt het toch een beetje volgend aan de raad, en dat zou jammer zijn.

Maar uiteindelijk moeten die jongeren vooral zelf weten wat ze doen. En moet de raad zich zo min mogelijk inhoudelijk met ze bemoeien - als er maar naar ze wordt geluisterd wanneer dat nodig is. Nou 1 ding dan. Maak een leuke actuele website.

Popularity: 36% [?]

Kwaliteit van het onderwijs

In de Volkskrant van vandaag weer eens een opinie-artikel over de kwaliteit van het onderwijs. Dat is de nationale pispaal, want het onderwijs zou slechter zijn dan vroeger (Toen Alles Beter Was), docenten zijn slechter, kortom: een nationale ramp.

De schrijver Ron Ritzen betoogt dat er voor al dat doemdenken geen cijfers zijn. Dat deed hij al eerder, trouwens. De hele discussie over “kwaliteit van het onderwijs” vindt plaats zonder dat die kwaliteit ergens is gedefiniëerd. Wat is goed onderwijs? Dat wordt bij alle hervormingen nauwelijks gedefiniëerd.

Om het nog lastiger te maken weet je nauwelijks wat een leerling later echt nodig zal hebben in het leven. Er is een basis, natuurlijk, die iedereen moet weten (wat die basis is valt dan weer te bediscussiëren), maar de specifieke kennis daarnaast, dat weet je niet. Nu maken meeste leerlingen op hun 15e met de profielkeuze al een hele belangrijke keuze voor hun latere leven. Het tweede grote keuzemoment, de vervolgstudie, ligt rond de 17 à 18. Het kan haast niet anders of die keuze zal voor een grote groep niet de meest juiste blijken te zijn.

De tijd die je hebt in het onderwijs is beperkt. Na 4 tot 6 jaar 42 weken per jaar naar school gaan ben je klaar. Hoe vul je die uren en wat wil je daarmee bereiken? De ouders van nu hebben in hun schooltijd erg veel feitenkennis opgedaan. Stampen, stampen, stampen. Toen vonden ze dat allemaal erg vervelend en saai, en voelden veel leerlingen zich niet thuis op school. De slinger is nu de andere kant op gegaan, met veel meer aandacht voor vaardigheden. In het beroepsonderwijs gaat men meer en meer naar projecten en “natuurlijk leren”. Al doende leer je vaardigheden en doe je kennis op die je in de praktijk toepast.

Als er over onderwijsvernieuwingen wordt gesproken, gaat dat vaak over de bovenstaande voorbeelden. Niet het doel (wat moet de leerling kennen en kunnen en waarom? Wat is basis, wat specifiek en hoe verdeel je dat?), maar het middel (feitenkennis, natuurlijk leren, projectmatig werken) of de omstandigheden (kleinschalig onderwijs, uitdagende leeromgeving) wordt geprezen.

We zullen moeten accepteren dat leerlingen van tegenwoordig geen generalisten meer kunnen zijn. Er is zoveel informatie, we weten zoveel meer dan vroeger, de wereld is zodanig anders, dat je geen encyclopedische kennis of beheersing van alle mogelijke vaardigheden kan verwachten. Je kan en mag ook niet verwachten dat leerlingen het allemaal maar zelf uitzoeken, uit eigen nieuwsgierigheid en op eigen kracht. Een enkeling zal dat aankunnen, maar voor de meesten is de brei aan informatie te groot en het inzicht in wat later van belang zou kunnen zijn te klein om daar goede keuzes in te maken. Daarvoor moet je goede docenten hebben die structureren, aanwijzen, verbanden aangeven en hoofd- en bijzaken scheiden. Er moeten keuzes gemaakt worden: wat heeft deze leerling nodig, wat niet? Omdat elke leerling verschillend is heb je dus ook verschillende types docenten nodig: dé goede docent bestaat niet.

Uit het voorgaande kan je al wat doelstellingen voor goed onderwijs destilleren. Goed onderwijs is toegesneden op de individuele leerling - er is dus ruimte nodig om leerlingen individueel of in kleine groepen te begeleiden. Er moet een basisniveau van kennis zijn, wat iedereen sowieso nodig heeft. Beheersing van Nederlands, rekenvaardigheden, kennis over eigen en andere culturen en religies, sociale vaardigheden, om maar wat voorbeelden te noemen. De extra’s moeten niet te algemeen zijn (wat moet iemand die van talen houdt met algemene natuurwetenschappen?) en aansluiten bij de leerling. Denk aan verschillen tussen theorie/praktijk, zelf ontdekken/aanhoren, etc. Maar ook moeten we ons de vraag stellen: waarom moet iemand die op vwo-niveau wiskunde doet ook op vwo-niveau Duits of Frans kunnen? En waarom moeten alle scholen op dezelfde manier werken?
Voor docenten betekent dat ook heel wat. Die kunnen zich specialiseren tot coach, of juist tot verteller. Of een mix tussen beiden. De universitair geschoolde docent kan zich desgewenst volledig vakinhoudelijk uitleven. Vakken kunnen versterkt worden, of juist samenwerking zoeken.

In methodiek geeft dat vrijheid om concrete doelen te behalen. Van de basiskennis kan je verwachten dat die niet snel zal verouderen. Doelen daarvoor zijn er nu al met kerndoelen voor het basisonderwijs en de basisvorming. Daar zal nog wel kritisch naar gekeken moeten worden of die nu echt allemaal zo essentiëel zijn en waarom. Daarbovenop komen de extra’s, die je per vak en per niveau zou kunnen omschrijven. Zo zou je een eindcijfer ook kunnen vervangen door een niveaulijst: je beheerst Aardrijkskunde op niveau 7, wat overeenkomt met een concrete lijst kennis en vaardigheden. Dat is wat anders dan nu, waarbij een 7 voor aardrijkskunde op een VWO-lijst niet zoveel zegt. Ja, voldoende, maar wat was er dan niet voldoende? Misschien is een belangrijk onderdeel slecht, maar gecompenseerd met een goed onderdeel. Een cijfer zegt niet zoveel en geeft weinig mogelijkheid tot vergelijken. Een niveau waarin concreet staat wat iemand kan en weet zegt dan meer en geeft ook vergelijkingsmateriaal voor later - zodat je een echt oordeel op kwaliteit kan zetten.
Zo’n model is veel vrijer dan wat nu gangbaar is, en zal praktisch ook wel op heel wat problemen stuiten. Of liever, uitdagingen. Maar het kan ook handvaten bieden om kwaliteit van het onderwijs echt te beoordelen, en ook op langere termijn. En tegelijk zoveel mogelijk voordelen van alle veranderingen te gebruiken, zonder daarbij alles overhoop te gooien. Wie door wil gaan op de huidige weg, die kan dat doen. Waar leerlingen en docenten alles anders willen, kan dat ook. Het gaat niet om hoe je je doel bereikt, maar of je het doel bereikt.

Popularity: 29% [?]

Beste School

Het gaat goed met het Coornhert Gymnasium. Na door Trouw beoordeeld te zijn als beste VWO-opleiding in Gouda krijgt de school ook van de onderwijsinspectie het predikaat “excellent”. En daar heb ik vorig jaar toch ook mooi een steentje aan bijgedragen :)

Popularity: 24% [?]

Baan

Ik had met mezelf afgesproken om na de vakantie m’n graad (lesbevoegdheid) te halen, en daarom nog even niet actief op zoek te gaan naar een baan. Om het geld hoeft het sowieso niet, en die studie moet ook maar eens af. Mijn opmerking “ik kan nou lekker kiezen, als er wat leuks langskomt doe ik het en anders niet” werd afgedaan als arrogant, alsof scholen mij gingen bellen om banen aan te bieden.

Maandagmiddag werd ik gebeld door een school die een baan in de aanbieding hadden.

Dinsdagochtend ging ik erheen voor een sollicitatiegesprek.

Dinsdagmiddag werd ik gebeld, en als ik wilde kon ik bij ze aan de slag voor 10 lesuren.

Woensdagmiddag ga ik langs bij de sectievergadering en de papierwinkel afhandelen.

Over 2 weken aan de slag.

Ik ben trouwens niet helemaal uit de lucht komen vallen, een docent daar is ook vakdidactica aan het IVLOS. De school is het Erasmus College, een daltonschool met VMBO/HAVO/VWO. De uitgangspunten van het daltononderwijs zijn vrijheid, samenwerken en zelfstandigheid, en laat dat nou mooi samenvallen met mijn eigen uitgangspunten. Ik kijk er dus met plezier naar uit, en ondanks dat dit betekent dat er iets minder tijd overblijft voor studie en raad ben ik wel erg blij dat ik weer voor de klas kan gaan staan.

Popularity: 36% [?]

Wat moet je doen?

Wat moet je eigenlijk doen om in dit land te mogen blijven als buitenlander? De Kosovaarse Taida wil haar school gewoon afmaken bericht Nu.nl:

Met een emotioneel betoog heeft Taida Pasic vrijdag voor de rechtbank in Amsterdam duidelijk gemaakt waarom zij hoopt dat de rechter instemt met de toewijzing van een voorlopige voorziening, zodat de Kosovaarse niet het land wordt uitgezet. “Ik heb hard voor mijn school en toekomst gewerkt, laat mij dit alstublieft afmaken.”

Zij doet dit jaar eindexamen. Desondanks werd zij door de politie uit de klas gehaald en naar het uitzetcentrum bij Zestienhoven gebracht, waar ze nu in een cel zit.

De leerlingen hebben al actie gevoerd. En terecht. Het is toch ook belachelijk dat een meisje dat hier duidelijk goed is geintegreerd en op het punt staat haar VWO diploma te halen ineens het land uit wordt gegooid. Is het dan zo moeilijk om haar die paar maanden nog te gunnen om dat diploma te halen? Zodat ze, als het dan echt nodig is dat ze terug gaat naar Kosovo en dat veilig kan, ze daar in ieder geval een betere kans heeft om een bestaan op te bouwen en dat land te helpen? Maar van mij mag ze ook gewoon blijven als ze wil. Al was het maar om naar asielzoekers te laten zien dat wij hier toch nog dat tolerante land zijn dat mensen verwelkomt omdat ze zich inzetten voor een betere toekomst. (En voor onze economie, want dat is natuurlijk al een paar honderd jaar de drijfveer van onze tolerantie)

Popularity: 36% [?]

“Hoorn krijgt megaschool”

Net gelezen op Nu.nl:

HOORN - De gemeente Hoorn wil een megaschool bouwen voor vijfduizend vmbo-t-, havo- en vwo-leerlingen, zo bericht de Volkskrant. Alle middelbare scholen in de gemeente, zowel katholiek als openbaar, zullen samengevoegd worden tot één school.

Vijfduizend leerlingen…Ik heb zelf altijd op een kleine school gezeten en heb dat altijd prettig gevonden. Een ontspannen sfeer, je kent iedereen, het is veilig en vertrouwd. Precies wat je nodig hebt tussen alle proefwerkstress in.

De gemeente Hoorn zegt wel dat ze geen “Mammoetschool” willen bouwen, maar alles komt wel op 1 campus. Ik hoop dat ze het goed weten te organiseren zodat die 5000 leerlingen een beetje verspreid worden, zodat je niet het gevoel hebt in een megaschool te lopen, maar gewoon in een kleine, vertrouwde omgeving.

Popularity: 18% [?]